Αρχαία ελληνικά: Παθητικοί χρόνοι (α΄)

Τα ρήματα μέσης φωνής εκτός από μέση διάθεση (μέσα ρήματα) μπορούν να έχουν και/ή παθητική (παθητικά ρήματα). Κανονικά τα μέσα και τα παθητικά ρήματα έχουν κοινούς όλους τους χρόνους (παρόλο που διαφοροποιούνται στη σημασία), εκτός από τον μέλλοντα και τον αόριστο. 

Ο Παθητικός Μέλλοντας και ο Παθητικός Αόριστος σε όλες τις εγκλίσεις τους, καθώς και στο απαρέμφατο και στη μετοχή, παίρνουν το χρονικό πρόσφυμα -θη- (στον αόριστο σε ορισμένες περιπτώσεις το -η- συγχωνεύεται με το αρχικό φωνήεν της κατάληξης ή παθαίνει συστολή και γίνεται -ε-).

 

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΛΙΣΗΣ

 

* Στα αφωνόληκτα ο χαρακτήρας του ρήματος πριν από το χρονικό πρόσφυμα -θη- τρέπεται στο αντίστοιχο δασύ σύμφωνο:

                                                      ουρανικόληκτα   → -χθη-

                                                      χειλικόληκτα      → -φθη-

                                                      οδοντικόληκτα   → -σθη-

Η κεφαλή: σταυρόλεξο στα αρχαία

Δοκιμάστε να λύσετε το παρακάτω σταυρόλεξο με λέξεις της αρχαίας ελληνικής που σχετίζονται με μέρη του κεφαλιού. Απαντήστε με πεζά γράμματα και σε πολυτονικό.
Οι ορισμοί είναι διαβαθμισμένης δυσκολίας, για την ορθογραφία συμβουλείτε και το λεξικό...
Μπορείτε επίσης να το εκτυπώσετε και να το λύσετε σε χαρτί.
Καλή διασκέδαση! 😂

Crossword Puzzle Maker

Αρχαία Ελληνικά: Ευκτική βαρύτονων ρημάτων α΄ συζυγίας

Η ευκτική είναι έγκλιση επιθυμίας και φανερώνει πραγματοποιήσιμη ευχή (ευχετική ‒ συχνά με τα εἴθε, εἰ γάρ) ή δυνατότητα στο παρόν ή μέλλον, όταν συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν (δυνητική). Στις δευτερεύουσες χρησιμοποιείται για το παρελθόν (πλαγίου λόγου) ή για να δείξει επανάληψη (επαναληπτική). 

Έχει έναν τύπο καταλήξεων για κάθε φωνή (με διαφορετικά θεματικά φωνήεντα: ο-ι και α-ι) και τέσσερις χρόνους σε καθεμιά τους: ενεστώτα, μέλλοντα, αόριστο και παρακείμενο. Στον παρακείμενο κανονικά χρησιμοποιείται ο περιφραστικός τύπος.

* Χρονικός χαρακτήρας (μέλλοντας/αόριστος)

-σ-     :   φωνηεντόληκτα - οδοντικόληκτα 
-ξ-     :   ουρανικόληκτα
-ψ-     :   χειλικόληκτα

** Χρονικός χαρακτήρας (ενεργητικός παρακείμενος)

-κ-     :   φωνηεντόληκτα - οδοντικόληκτα 
-χ-     :   ουρανικόληκτα
-φ-     :   χειλικόληκτα

*** Η μετοχή μέσου παρακειμένου κανονικά σχηματίζεται χωρίς χρονικό χαρακτήρα (με σκέτη την κατάληξη -μένος). Στα αφωνόληκτα ο χαρακτήρας υφίσταται τροπές και η κατάληξη της μετοχής φαινομενικά μετασχηματίζεται σε:

-γμένος   (ουρανικόληκτα)
-μμένος   (χειλικόληκτα)
-σμένος   (οδοντικόληκτα)

Σχηματισμός χρόνων της ευκτικής

(βαρύτονα φωνηεντόληκτα - αφωνόληκτα)

Ενεστώτας
θέμα + καταλήξεις ευκτικής με θεματικό φωνήεν: ο-ι

Ο ενεστώτας της ευκτικής σχηματίζεται με το θέμα του ρήματος, ο χαρακτήρας του οποίου στα αφωνόληκτα είναι συχνά μετασχηματισμένος: -ττ- / -σσ- (ουρανικόληκτα), -πτ- (χειλικόληκτα), -ζ- ή -ττ- (οδοντικόληκτα).

*     *     *

Μέλλοντας

θέμα + χρονικός χαρακτήρας -σ- (-ξ- / -ψ-) + καταλήξεις ευκτικής με θεματικό φωνήεν: ο-ι

Για τον σχηματισμό του μέλλοντα της ευκτικής προσθέτουμε στο θέμα τον χρονικό χαρακτήρα -σ- (φωνηεντόληκτα - οδοντικόληκτα), -ξ- (ουρανικόληκτα) ή -ψ- (χειλικόληκτα).

*     *     *

Αόριστος
θέμα + χρονικός χαρακτήρας -σ- (-ξ- / -ψ-) + καταλήξεις ευκτικής με θεματικό φωνήεν: α-ι

Προσοχή: Στην ευκτική αορίστου τα ρήματα δεν παίρνουν αύξηση. 

*     *     *

Παρακείμενος
Στην ενεργητική φωνή πιο εύχρηστος είναι ο περιφραστικός τύπος, ενώ υπάρχει και ο μονολεκτικός, που όμως χρησιμοποιείται σπάνια. Στη μέση φωνή ο παρακείμενος της ευκτικής σχηματίζεται περιφραστικά.

περιφραστικός τύπος: μετοχή παρακειμένου ─ ευκτική του βοηθητικού ρήματος εἰμί
μονολεκτικός τύπος: αναδιπλασιασμός + θέμα + χρονικός χαρακτήρας -κ- (-χ- / -φ-) + καταλήξεις ευκτικής με θεματικό φωνήεν: ο-ι

Προσοχή: Στον παρακείμενο ο αναδιπλασιασμός διατηρείται (στα σύνθετα με πρόθεση ρήματα μπαίνει ανάμεσα στην πρόθεση και το απλό ρήμα).

Αρχαία Ελληνικά: Το βοηθητικό ρήμα εἰμί (γ)