Αρχαία Ελληνικά: Απαρέμφατα & Μετοχές βαρύτονων ρημάτων α΄ συζυγίας - ενεργητική φωνή

Το ρήμα εκτός από τις εγκλίσεις διαθέτει δύο ονοματικούς τύπους, το απαρέμφατο και τη μετοχή:

Απαρέμφατο

• άκλιτο ρηματικό ουσιαστικό ουδέτερου γένους
• ισοδυναμεί με δευτερεύουσα πρόταση ειδική (ειδικό) ή επιθυμίας (τελικό)
• όταν είναι έναρθρο (σνθ. τελικό), έχει πτώσεις (κλίνεται το άρθρο) και ισοδυναμεί με αφηρημένο ουσιαστικό, π.χ. τὸ λέγειν = η ομιλία

Μετοχή

• τριγενές και τρικατάληκτο ρηματικό επίθετο 
• ισοδυναμεί με επιθετικό ή κατηγορηματικό προσδιορισμό (ή κατηγορούμενο) ή με επιρρηματικό προσδιορισμό
• όταν είναι έναρθρη, μπορεί να ισοδυναμεί με ουσιαστικό (πρόσωπο που ενεργεί), π.χ. ὁ λέγων = ο ρήτορας

Οι ονοματικοί τύποι του ρήματος (απαρέμφατο-μετοχή) έχουν τέσσερις χρόνους:  
ενεστώτα, μέλλοντα, αόριστο και παρακείμενο.

   * Χρονικός χαρακτήρας (μέλλοντας/αόριστος)

-σ-     :   φωνηεντόληκτα & οδοντικόληκτα
-ξ-     :   ουρανικόληκτα
-ψ-     :   χειλικόληκτα

   ** Χρονικός χαρακτήρας (παρακείμενος)

-κ-     :   φωνηεντόληκτα & οδοντικόληκτα
-χ-     :   ουρανικόληκτα
-φ-     :   χειλικόληκτα

Σχηματισμός απαρεμφάτων & μετοχών ενεργητικής φωνής

(βαρύτονα φωνηεντόληκτα και αφωνόληκτα)

Το απαρέμφατο και η μετοχή σχηματίζονται κανονικά με την προσθήκη των κατάλληλων καταλήξεων στο θέμα του ρήματος. Στον μέλλοντα και στον αόριστο πριν από την κατάληξη προστίθεται ο χρονικός χαρακτήρας -σ- (-ξ- / -ψ-) και στον παρακείμενο ο χρονικός χαρακτήρας -κ- (-χ- / -φ-).

Προσοχή! 
Τα απαρέμφατα και οι μετοχές στον αόριστο δεν παίρνουν αύξηση,
όμως στον παρακείμενο ο αναδιπλασιασμός διατηρείται.

Κλίση

Το απαρέμφατο είναι άκλιτο. Οι μετοχές όλων των χρόνων της ενεργητικής φωνής κλίνονται σύμφωνα με τη γ΄ κλίση (ύλη β΄ γυμνασίου).

Αρχαία Ελληνικά: Το βοηθητικό ρήμα εἰμί (β)

Αρχαία Ελληνικά: Το βοηθητικό ρήμα εἰμί (α)

Αρχαία Ελληνικά: Αύξηση

Τα ρήματα στους ιστορικούς χρόνους της οριστικής (παρατατικό, αόριστο, υπερσυντέλικο) παίρνουν στην αρχή του θέματος αύξηση.

Προσοχή!

Η αύξηση δηλώνει παρελθόν και δεν υπάρχει στις άλλες εγκλίσεις και στους ονοματικούς τύπους του ρήματος (απαρέμφατο-μετοχή).

Αρχαία Ελληνικά: Το βοηθητικό ρήμα εἰμί (γ)

Αρχαία Ελληνικά: Κύριοι όροι (συντακτικό)

Aρχαία, Kύριοι όροι πρότασης from mara_petridou

Και πάλι Αρχαία Ελληνικά με μια ευχάριστη εφαρμογή...
Κάντε πρώτα την επανάληψή σας στις πτώσεις των κύριων όρων στο συντακτικό και μετά ελέγξτε τι μάθατε παίζοντας τον Εκατομμυριούχο!
Παίξτε ξανά και ξανά για καλύτερη επανάληψη...

Αρχαία ελληνικά: Πτώσεις κύριων όρων (συντακτικό)

Κάντε μια ευχάριστη επανάληψη στη θεωρία του συντακτικού παίζοντας ένα "πρωτόγονο" ηλεκτρονικό παιχνίδι (arcade)!

Πατώντας στον ακόλουθο σύνδεσμο, μεταφέρεστε στη σελίδα του παιχνιδιού και μπορείτε να επιλέξετε ένα από αρκετά διαφορετικά παιχνίδια, που συνδυάζονται πάντα με ερωτήσεις συντακτικού...

Enjoy!!

Αρχαία Ελληνικά: Ουσιαστικά Γ΄ κλίσης

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ

Γ΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Αρσενικά, θηλυκά και ουδέτερα: γεν.εν. σε -ος (-ως ή -ους)

Παρατηρήσεις

Ισχύουν οι ίδιες καταλήξεις για τα αρσενικά και τα θηλυκά και, με κάποιους περιορισμούς, και για τα ουδέτερα.

Ανάλογα με τον χαρακτήρα του ουσιαστικού υπάρχουν παραλλαγές. Οι βασικές καταλήξεις ωστόσο είναι οι εξής:

-ς ή －                              -ες (-εις)
-ος (-ως ή -ους)               -ων
-ι                                      -σι(ν)
-α ή -ν                              -ας (-εις ή -ς)
-ς ή －                              -ες (-εις)

Φωνηεντόληκτα (-ευς -ις -υς | γεν.: -εως)

• Στα φωνηεντόληκτα σε -ις /-εως η γενική ενικού και πληθυντικού τονίζεται στην προπαραλήγουσα, παρόλο που η λήγουσα είναι μακρόχρονη. Αυτό στη γενική ενικού εξηγείται από το γεγονός ότι το -ω- της κατάληξης προήλθε από αντιμεταχώριση (-ηος > -εως) και στη γενική πληθυντικού κατ' αναλογία.
• Όμοια με τα φωνηεντόληκτα σε -ις /-εως κλίνονται και κάποια σε -υς /-εως: ὁ πέλεκυς -εως, ὁ πρέσβυς -εως, ὁ πῆχυς -εως και το ουδέτερο τὸ ἄστυ -εως (πληθ.: τὰ ἄστη).

Αφωνόληκτα (-ξ -ψ -ς / -ων -ας -α)

• Κανονικά στην ονομαστική και κλητική ενικού και στη δοτική πληθυντικού ο άφωνος χαρακτήρας ενώνεται με το σίγμα της κατάληξης ως εξής: κ / γ / χ + σ = ξ,   π / β + σ = ψ,   τ / δ / θ + σ = σ.
• Στα οδοντικόληκτα σε -ας /-αντος, στις ίδιες πτώσεις, ο οδοντικός χαρακτήρας -ντ- αποβάλλεται πριν από το σ και προκαλεί έκταση του προηγούμενου φωνήεντος σε μακρό (αναπληρωματική έκταση). Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στα οδοντικόληκτα σε -ων /-οντος στη δοτική πληθυντικού.
• Τα βαρύτονα (δηλ. που δεν τονίζονται στη λήγουσα) οδοντικόληκτα σε -ις σχηματίζουν την αιτιατική και κλητική ενικού με διαφορετική κατάληξη: αιτ. εν.: -ιν & κλ. εν.: -ι (αντί των -α & -ις).
• Τα βαρύτονα οδοντικόληκτα σε -ων /-οντος σχηματίζουν την κλητική ενικού με την κατάληξη -ον.
• Τα βαρύτονα οδοντικόληκτα σε -ας /-αντος σχηματίζουν την κλητική ενικού με την κατάληξη -αν (και όχι -ας).

Ενρινόληκτα-Υγρόληκτα (-ην -ων -ηρ -ωρ)

• Τα βαρύτονα ενρινόληκτα σε -ων /-ονος (διπλόθεμα) σχηματίζουν την κλητική ενικού σε -ον (και όχι -ων). 
• Τα βαρύτονα υγρόληκτα σε -ωρ /-ορος (διπλόθεμα) σχηματίζουν την κλητική ενικού σε -ορ (και όχι -ωρ).
• Τα συγκοπτόμενα είναι διπλόθεμα υγρόληκτα σε -ηρ /-(ε)ρος, στα οποία το ε του αδύνατου (δεύτερου) θέματος αποβάλλεται στη γενική (-ρος) και δοτική ενικού (-ρι) και στη δοτική πληθυντικού. Στη δοτική πληθυντικού μάλιστα αναπτύσσεται ένα α (ρ-α-σι) για λόγους ευφωνίας.
• Στο συγκοπτόμενο ουσιαστικό ὁ ἀνήρ η συγκοπή επεκτείνεται στις πλάγιες πτώσεις του ενικού και σε όλο τον πληθυντικό και αναπτύσσεται ένα δ ανάμεσα στα ν και ρ για λόγους ευφωνίας. Στο ουσιαστικό ἡ Δημήτηρ γίνεται συγκοπή και στην αιτιατική ενικού (τὴν Δήμητρα). Το συγκοπτόμενο ἡ γαστήρ έχει κλητική ίδια με την ονομαστική (ὦ γαστήρ).
• Το μονόθεμο υγρόληκτο ουσιαστικό ὁ σωτήρ έχει κλητική ὦ σῶτερ (και σπανιότερα: ὦ σωτήρ) και το διπλόθεμο ὁ ἀστήρ -έρος σχηματίζει τη δοτική πληθυντικού όπως τα συγκοπτόμενα: τοῖς ἀστράσι(ν). 

Σιγμόληκτα (-ης -ος | γεν.: -ους < *-εσος)

• Ο χαρακτήρας σ αποβάλλεται, όταν βρίσκεται ανάμεσα σε φωνήεντα, τα οποία στη συνέχεια συναιρούνται, ή όταν ακολουθεί άλλο -σ-, π.χ. στη δοτική πληθυντικού. Έτσι οι καταλήξεις των σιγμόληκτων παρουσιάζουν μεγάλη απόκλιση από τις βασικές καταλήξεις της γ΄ κλίσης. 

Τονισμός

• Τα μονοσύλλαβα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης στη γενική και δοτική και στους δύο αριθμούς τονίζονται στη λήγουσα. 
• Εξαιρούνται μόνο έξι ουσιαστικά, που ανεβάζουν τον τόνο στην παραλήγουσα στη γενική πληθυντικού:  τῶν παίδων (ὁ παῖς), τῶν φώτων (τὸ φῶς), τῶν Τρώων (ὁ Τρώς), τῶν ὤτων (τὸ οὖς = αυτί), τῶν δᾴδων (ἡ δᾴς = λαμπάδα), τῶν θώων (ὁ θώς = τσακάλι).

ΠΡΟΣΟΧΗ!

• Οι καταλήξεις -α, -ας, -(σ)ι στη γ΄ κλίση είναι βραχύχρονες.