Τρίτη, 24 Μαρτίου 2020

Η κεφαλή: σταυρόλεξο στα αρχαία

Δοκιμάστε να λύσετε το παρακάτω σταυρόλεξο με λέξεις της αρχαίας ελληνικής που σχετίζονται με μέρη του κεφαλιού. Απαντήστε με πεζά γράμματα και σε πολυτονικό.
Οι ορισμοί είναι διαβαθμισμένης δυσκολίας, για την ορθογραφία συμβουλείτε και το λεξικό...
Μπορείτε επίσης να το εκτυπώσετε και να το λύσετε σε χαρτί.
Καλή διασκέδαση! 😂


Κυριακή, 24 Νοεμβρίου 2019

Νεοελληνική γλώσσα α΄: Ημερολόγιο

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ
Είδος κειμένου: σελίδα ημερολογίου

Το ημερολόγιο είναι ένα προσωπικό κείμενο, στο οποίο ο συντάκτης καταγράφει σε τακτική βάση εμπειρίες της ζωής του ή γεγονότα της εποχής, καθώς και τις ενδόμυχές του σκέψεις και συναισθήματα. Συνήθως έχει τη μορφή φιλικού γράμματος, όπου ο συντάκτης στην πραγματικότητα απευθύνεται στον εαυτό του και δεν γράφεται για να διαβαστεί από άλλους ή να δημοσιευτεί - εξαιρούνται βέβαια τα ημερολόγια των συγγραφέων.
Κυριαρχεί το α΄ πρόσωπο ενικού, ο γραμματικός χρόνος που χρησιμοποιείται είναι συνήθως ο ενεστώτας (εκτός από τα σημεία όπου υπάρχει αφήγηση) και το ύφος είναι φυσικό, οικείο και εξομολογητικό. Η έκτασή του μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με το περιεχόμενο και τη διάθεση του συντάκτη. 
Η σύγχρονη εκδοχή του ημερολογίου είναι το ηλεκτρονικό ημερολόγιο ή blog.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΣΕΛΙΔΑΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ
  • Ημέρα ή Τόπος, Ημερομηνία (στοιχισμένα δεξιά)
  • Προσφώνηση (με κόμμα στο τέλος)
    π.χ. Αγαπημένο/Αγαπητό μου ημερολόγιο, / "Χ" μου,
    [όπου "Χ" είναι το όνομα που έχουμε δώσει στο ημερολόγιό μας]
  • Αλλαγή γραμμής & περιθώριο για την έναρξη παραγράφου  
Πολλές φορές στην αρχή απευθυνόμαστε με μια σύντομη πρόταση στο ημερολόγιο, όπως θα κάναμε αν ήταν φίλος/-η μας.
π.χ. έχω λίγο καιρό να σου γράψω, αλλά μη μου κρατάς κακία, είχα πολλές υποχρεώσεις για το σχολείο / δεν μπορείς να φανταστείς τι συνέβη σήμερα στο σχολείο κ.ά. παρόμοια
  • Ανάπτυξη του θέματος
Περιλαμβάνει 1-2 σωστά δομημένες παραγράφους. Συχνά η πρώτη παράγραφος περιέχει την αφήγηση ενός περιστατικού/ιστορίας (χρονολογική σειρά γεγονότων) και η δεύτερη τα σχόλια, τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας. Συνήθως όμως τα παρουσιάζουμε παράλληλα, δηλαδή έπειτα από κάθε γεγονός, στο πλαίσιο της αφήγησης, ακουλουθεί κάποιο σχόλιο, σκέψη ή συναίσθημα. Κατά την ανάπτυξη συνηθίζεται να απευθυνόμαστε στο ημερολόγιο και να ζητάμε τη γνώμη του.
  • Αποφώνηση (κανονικά στην επόμενη γραμμή)
Αφού ολοκληρώσουμε την ανάπτυξη, αναφέρουμε μία αιτία για τη διακοπή της επικοινωνίας ή ζητάμε μία γενικότερη συμβουλή.
π.χ. Αυτά είχα να σου πω. Τώρα, δυστυχώς, σ' αφήνω, γιατί πρέπει να συνεχίσω το διάβασμα... / Τι λες κι εσύ, αγαπητό ημερολόγιο; Μακάρι να μπορούσες να με συμβουλέψεις! Καληνύχτα. / Σου τα είπα και ηρέμησα. Αχ, ας με καταλάβαιναν και οι γονείς μου όπως εσύ! κ.ά. παρόμοια
  • Όνομα
Αν και πρακτικά δεν είναι απαραίτητο, συνήθως κλείνουμε με το μικρό όνομά μας σε ξεχωριστή γραμμή, όπως κάνουμε και σε ένα φιλικό γράμμα.

Επισήμανση: Στις επίσημες σχολικές εξετάσεις αποφεύγουμε στο τέλος να γράψουμε το όνομά μας - χρησιμοποιούμε ένα αρχικό, ένα ψευδώνυμο ή γράφουμε τη λέξη ΟΝΟΜΑ.

Κυριακή, 18 Αυγούστου 2019

Αρχαία ελληνικά: Είδη και σύνταξη του απαρεμφάτου

Το απαρέμφατο είναι άκλιτος ρηματικός τύπος που αποδίδεται στα νέα ελληνικά συνήθως με δευτερεύουσα ονοματική πρόταση. Όταν είναι έναρθρο, ισοδυναμεί με αφηρημένο ουσιαστικό. 
Το απαρέμφατο έχει δική του σύνταξη, όπως και ένα ρήμα. Παίρνει υποκείμενο, δέχεται αντικείμενα και ως συνδετικό μπορεί να αποδίδει κατηγορούμενα.

Είδη του απαρεμφάτου
  • ειδικό, που εξηγείται με το «ότι» και ισοδυναμεί με ειδική πρόταση
(εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες «λέω», «ανακοινώνω», «νομίζω», «γνωρίζω», «αντιλαμβάνομαι», «αποδεικνύω», «ελπίζω», «υπόσχομαι» κ.ά. συνώνυμά τους) 
  • τελικό, που εξηγείται με το «να» και ισοδυναμεί με βουλητική πρόταση 
(εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες «θέλω», «μπορώ», «προσπαθώ», «προτρέπω», «διατάζω», «απαγορεύω», «εύχομαι» κ.ά. συνώνυμά τους)

Συντακτική θέση του απαρεμφάτου
  • αντικείμενο ρήματος, όταν εξαρτάται από προσωπικό ρήμα
  • υποκείμενο ρήματος, όταν εξαρτάται από απρόσωπο ρήμα ή απρόσωπη έκφραση
Συνηθισμένα απρόσωπα ρήματα: δεῖ, χρή (πρέπει), προσήκει (ταιριάζει), δοκεῖ (φαίνεται καλό), ἔξεστι (επιτρέπεται) & απρόσωπες εκφράσεις: καλόν ἐστι, δίκαιόν ἐστι, ὥρα ἐστί, καλῶς ἔχει κ.ά. παρόμοια.
  • λιγότερο συχνά: κατηγορούμενο, απαρέμφατο της αναφοράς ή του αποτελέσματος

Υποκείμενο του απαρεμφάτου (πτώση)
  • ονομαστική, όταν το υποκείμενο του απαρεμφάτου είναι το ίδιο (τατόν) με το υποκείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτάται: ΥΑΠ = ΥΡ (ταυτοπροσωπία)
  • αιτιατική, όταν το υποκείμενο του απαρεμφάτου είναι διαφορετικό (τερον) από το υποκείμενο του ρήματος: ΥΑΠ ≠ ΥΡ (ετεροπροσωπία)
Προσοχή: όταν το απαρέμφατο είναι υποκείμενο σε απρόσωπη σύνταξη, έχουμε αναγκαστική ετεροπροσωπία, δηλαδή το υποκείμενο του απαρεμφάτου τίθεται υποχρεωτικά σε αιτιατική.
Οπότε, σε περίπτωση που παραλείπεται το ΥΑΠ, πρέπει να εννοηθεί σε αιτιατική (μερικές φορές μας το δίνει η δοτική προσωπική που συνοδεύει συνήθως τα απρόσωπα ρήματα, αφού τη μετατρέψουμε σε αιτιατική).

Τρίτη, 11 Σεπτεμβρίου 2018

Καλή σχολική χρονιά!

11 Σεπτεμβρίου σήμερα και για κάποιους ήταν η πρώτη μέρα τους στο γυμνάσιο. Καλή αρχή και λίγη υπομονή - όλα θα στρώσουν! Εξαιρετικά αφιερωμένο σε όλους:


 




Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

Αρχαία Ελληνικά: Επίθετα Γ΄ κλίσης

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ



Γ΄ ΚΛΙΣΗ ΕΠΙΘΕΤΩΝ
Τρικατάληκτα σε -υς -εια -υ
Δικατάληκτα σε -ων -ων -ον
Δικατάληκτα σε -ης -ης -ες



Τρικατάληκτα φωνηεντόληκτα σε -υς -εια -υ
  • Τα επίθετα αυτής της κατηγορίας είναι διπλόθεμα: έχουν ένα θέμα με χαρακτήρα -υ- στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού του αρσενικού και του ουδετέρου και ένα θέμα με χαρακτήρα -ε- σε όλες τις άλλες πτώσεις.
  • Τα περισσότερα επίθετα σε -υς -εια -υ στο αρσενικό γένος τονίζονται στη λήγουσα, δηλαδή είναι οξύτονα. Εξαιρούνται μόνο τα: θῆλυς και ἥμισυς.
  • Το θηλυκό κλίνεται σύμφωνα με την α΄ κλίση των ουσιαστικών, έτσι στη γενική πληθυντικού τονίζεται στη λήγουσα (-ῶν).
  • Το στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική του θηλυκού είναι βραχύχρονο.


Δικατάληκτα ενρινόληκτα σε -ων -ων -ον (γεν.: -ονος)
  • Το αρσενικό και το θηλυκό κλίνονται με τον ίδιο τρόπο (διαφοροποιείται μόνο το άρθρο).
  • Η κλητική ενικού σε αρσενικό και θηλυκό και οι τρεις ίδιες πτώσεις του ουδετέρου συμπίπτουν και λήγουν σε -ον.
ΠΡΟΣΟΧΗ!
  • Τα σύνθετα υπερδισύλλαβα επίθετα σε -ων -ων -ον κανονικά ανεβάζουν τον τόνο στην κλητική ενικού αρσενικού και θηλυκού, καθώς και στο ουδέτερο γένος στις τρεις ίδιες πτώσεις, μέχρι την τελευταία συλλαβή του πρώτου συνθετικού.
  • Ο τόνος δεν μπορεί να ανέβει σε επίθετα όπως τα ὁ/ἡ μεγαλό-φρων, τὸ μεγαλό-φρον, ὁ/ἡ παρά-φρων, τὸ παρά-φρον, που τονίζονται ήδη στη συλλαβή αυτή. 
  • Από τα σύνθετα εξαιρείται το επίθετο ὁ/ἡ ἀμνήμων, τὸ ἀμνῆμον (και όχι ἄμνημον).
  • Στα απλά επίθετα, όπως τα νοήμων, μνήμων, ἐλεήμων, ἐπιστήμων, ο τόνος δεν ανεβαίνει.


Δικατάληκτα σιγμόληκτα σε -ης -ης -ες (γεν.: -ους < *-εσος)
  • Το αρσενικό και το θηλυκό κλίνονται με τον ίδιο τρόπο (διαφοροποιείται μόνο το άρθρο). 
  • Η κλητική ενικού σε αρσενικό και θηλυκό και οι τρεις ίδιες πτώσεις του ουδετέρου συμπίπτουν και λήγουν σε -ες.
  • Στις περισσότερες πτώσεις προκύπτουν συναιρέσεις έπειτα από την αποβολή του χαρακτήρα -σ- μεταξύ δύο φωνηέντων.    
ΠΡΟΣΟΧΗ! 
  • Τα βαρύτονα υπερδισύλλαβα επίθετα σε -ης -ης -ες κανονικά ανεβάζουν τον τόνο στην κλητική ενικού αρσενικού και θηλυκού, καθώς και στο ουδέτερο γένος στις τρεις ίδιες πτώσεις.
  • Εξαιρούνται όσα λήγουν σε -ώδης, -ώλης, -ήρης
  • Τα βαρύτονα επίθετα σε -ης -ης -ες στη γενική πληθυντικού τονίζονται στην παραλήγουσα (ωστόσο, όσα λήγουν σε -ώδης μπορούν να τονίζονται και στη λήγουσα).